Czy łysienie u mężczyzn to choroba, dolegliwość czy coś innego? Jak je leczyć?

Typowe łysienie u mężczyzn nie jest chorobą, trudno nawet określić je mianem dolegliwości. To zjawisko normalne, nie skutkujące problemami zdrowotnymi i nie będące następstwem takich problemów. Jeśli już mielibyśmy je jakoś definiować należałoby stwierdzić, że jest to defekt estetyczny i tak trzeba by je traktować.

Panowie genetycznie zaprogramowani na typowe męskie łysienie często zaczynają tracić włosy jeszcze przed dwudziestym rokiem życia. Z czasem zjawisko to się nasila, a nasilenie odbywa się falami, po pięćdziesiątym roku życia zdecydowana większość mężczyzn ma już mniejsze bądź większe łysiny. Jest to całkiem normalne, akceptowalne społecznie choć niekoniecznie akceptowane przez samych zainteresowanych.

Co powoduje łysienie u mężczyzn?

Za łysienie u mężczyzn odpowiedzialne są geny. Predyspozycje genetyczne sprawiają, że organizm łysiejącej osoby wytwarza miejscowo zbyt duże ilości enzymu o nazwie 5-alfa-reduktaza. Enzym ten przekształca testosteron w bardziej aktywny związek o nazwie DHT (związek ten jest również typowym androgenem). DHT obciąża mieszki włosowe, sprawia że zaczynają się kurczyć i przesuwają się ku wierzchnim warstwom skóry. Zjawisko to określane jest mianem miniaturyzacji. Wskutek miniaturyzacji mieszki stają się niezdolne do wytwarzania normalnych włosów. Produkują meszek tj.włoski cienkie, pozbawione koloru, króciutkie – jednym słowem atypowe (niejako upośledzone).

Łysienie u mężczyzn, wbrew powszechnemu mniemaniu, wcale nie jest skutkiem podwyższonego poziomu testosteronu. Łysiejący panowie nie mają we krwi więcej testosteronu niż ich nie łysiejący koledzy. Wszystko sprowadza się do przemian metabolicznych męskiego hormonu i można, ewentualnie, mówić jedynie o podwyższonym poziomie DHT.

Jak przebiega łysienie u mężczyzn?

To proces, który trwa latami. Włosy zaczynają wypadać przy czym nie jest to wypadanie masowe, a proces rozłożony w czasie, po prostu po wypadnięciu włosy nie odrastają, lub odrastają niepełnowartościowe. Łysienie u mężczyzn zaczyna się zazwyczaj w czołowej części głowy – pojawiają się wtedy charakterystyczne zakola, nieco później albo w tym samym momencie zaczyna łysieć czubek głowy i na czaszce tworzy się charakterystyczna tonsura. U mężczyzn łysienie może przebiegać na kilka sposobów, a to jak będziemy łysieć (jakim tempem i wzorem) jest uwarunkowane genetycznie.

Czy to aby na pewno to łysienie?

Łysienie u mężczyzn przebiega typowo toteż żaden lekarz nie powinien mieć problemów z postawieniem diagnozy. W związku z powyższym w celu zdiagnozowania łysienia nie wykonuje się zazwyczaj żadnych badań. Czy można liczyć na jakąś pomoc? Na pewno lekarz poinformuje o przyczynach tegoż łysienia, o jego przebiegu i przedstawi metody leczenia przy czym leczenie łysienia u mężczyzn sprowadza się albo do stosowania specjalnych preparatów (oddziałujących na włosy miejscowo) albo do przyjmowania tabletek. W pierwszej grupie środków dominuje lek o nazwie minoxidil i preparaty sporządzane na jego bazie, drugą grupę stanowi praktycznie jeden lek, jest nim finasteryd początkowo wykorzystywany do leczenia przerostu gruczołu krokowego.

Na rynku dostępnych jest sporo środków na porost włosów. Jedne z nich działają lepiej – inne gorzej. To jak dany środek zadziała zależy w równej mierze od składu jak i od tego na ile wytrwale i systematycznie będziemy go stosować. Leczenie łysienia u mężczyzn to przedsięwzięcie na długie lata.

Reklamy

Najgorsze rodzaje łysienia

Każdy kto cierpi na jakiekolwiek łysienie ma podstawy twierdzić, że nie ma nic gorszego niż uporczywe, postępujące wypadanie włosów. Zgoda – łysienie zawsze jest przeżyciem na pograniczu traumy, jednak pewne rodzaje łysienia dają nam jakąś nadzieję a ich postępy w większym lub mniejszym stopniu są przewidywalne. Tymczasem łysienie plackowate jest łysieniem nieprzewidywalnym, a łysienie bliznowaciejące (bliznowate) nie pozostawia żadnych nadziei na odrośnięcie włosów.
Jedną i drugą chorobę można leczyć, przy czym u podłoża łysienia bliznowatego leży de facto multum chorób i przyczyn miejscowych oraz ogólnoustrojowych (w tym uszkodzenia mechaniczne) natomiast etiopatogeneza łysienia plackowatego nie została jak dotąd jednoznacznie wskazana, stąd i leczenie przypomina niejednokrotnie eksperymenty tj. skakanie od jednej do drugiej metody leczenia z nadzieją na to, że któraś w końcu przyniesie efekty.

Łysienie plackowate pojawia się nawet u kobiet i dzieci

Przywykliśmy kojarzyć łysinę z mężczyznami i panowie w wielu przypadkach ten fakt akceptują. Gdy łysienie dotyka kobiety i dzieci zawsze wiąże się z obniżeniem samooceny i ogromnym stresem. Łysienie plackowate jest typem łysienia, które zagraża nam bez względu na płeć i wiek.
Najprawdopodobniej można je odziedziczyć, choć nawet jeśli w rodzinie pojawiły się przypadki tego typu łysienia wcale nie musi ono pojawić się również w naszym przypadku.

Co wywołuje łysienie plackowate?

Najprawdopodobniej działalność naszego układu odpornościowego, który w wyniku działania nie do końca rozpoznanych mechanizmów i nie do końca znanych przyczyn zwraca się przeciwko mieszkom włosowym powodując łysienie. Na owłosionej skórze głowy pojawiają się wtedy ogniska łysienia z których wypadają włosy. Skóra w tych miejscach staje się biała, delikatna i połyskliwa. Ognisko może być jedno o niewielkich wręcz mikroskopijnych rozmiarach, ale równie często pojawia się ich wiele, tak że łysienie przybiera charakter zbliżony do łysienia rozlanego obejmującego całą skórę głowy.
Łysienie plackowate koncentruje się nie tylko na głowie. W niektórych przypadkach dochodzi też do wyłysienia brwi i rzęs a nawet wypadnięcia włosów na całej skórze łącznie z owłosieniem łonowym.

Łysienie plackowate – leczenie

W leczeniu łysienia plackowatego wykorzystuje się większość terapii stosowanych również w leczeniu innych typów łysienia. I tak możemy sięgnąć po minoxidil – składnik wielu popularnych szamponów przeciw łysieniu. W leczeniu miejscowym wykorzystuje się naświetlania lampami UVA i PUVA tj. z zastosowaniem fotouczulaczy. Dobre efekty przynosi leczenie alergenami kontaktowymi (DCP), ale żadna terapia nie da nam stuprocentowych gwarancji wyleczenia.
Plusem łysienia plackowatego (o ile można mówić o jakichkolwiek pozytywach) jest to, że ma ono skłonność do samoistnego ustępowania, choć możliwe są też nawroty choroby.

Łysienie bliznowate

Nie ma jednej typowej przyczyny. Bliznowatość tego typu łysienia polega na tym, że w efekcie uszkodzeń mechanicznych, czynników zewnętrznych bądź chorób dochodzi do zarastania mieszków włosowych tkanką bliznowatą. Zjawisko to jest nieodwracalne to znaczy, że mieszki włosowe w efekcie zbliznowacenia na stałe stają się niezdolne do wytwarzania włosów. W tym typie łysienia wypadające włosy to najmniejszy problem!

Kiedy pojawia się łysienie bliznowate?

Na skutek odmrożeń, oparzeń i innych uszkodzeń skóry głowy. Niebezpieczne są też choroby umiejscowione na tym obszarze tj. łojotokowe zapalenie skóry, toczeń, grzybice a nawet przewlekły nieleczony łupież. Skóra i mieszki poddane długotrwałemu stresowi, stanom zapalnym z pojawiającymi się ropniami bardzo łatwo ulegają uszkodzeniu. Dlatego tak ważne jest odpowiednio szybkie reagowanie na wszelkie niepokojące objawy typu świąd, zaczerwienienia, pieczenie i uporczywy łupież.
Łysienie bliznowate może być też skutkiem wad rozwojowych i znamion pojawiających się na skórze i w umiejscowionych w niej tworach takich jak gruczoły potowe czy łojowe. Na szczęście do tego typu łysienia dochodzi sporadycznie, bo i choroby te pojawiają się rzadko.

Najpowszechniejsze typy łysienia: łysienie męskie i kobiece

Jeszcze do niedawna określano je wspólnym mianem łysienia androgenowego kobiet i mężczyzn, jednak w trakcie stale prowadzonych badań i na podstawie statystyk stwierdzono, że o ile u mężczyzn faktycznie można mówić o typowym łysieniu androgenowym tj. pojawiającym się w efekcie szkodliwego działania męskich hormonów płciowych, o tyle łysienie kobiet nie daje się tak jednoznacznie sklasyfikować i mimo iż u jego podstaw leżą przyczyny hormonalne, to tak naprawdę w równym stopniu za to łysienie odpowiadają również żeńskie hormony płciowe.
Dzisiaj używa się raczej określeń: łysienie typu męskiego (MPHL od Male Pattern Hair Loss) i łysienie typu kobiecego (Female Pattern Hair Loss FPHL).

Męski typ łysienia

Rozpoczyna się już w wieku 20 – 30 lat. Łysienie to obejmuje kąty czołowe oraz ciemię (charakterystyczne, powiększające się z wiekiem zakola i łysa górna, tylna część głowy). Z czasem łysienie postępuje, choć jego rozmiar czy raczej rozległość zdecydowanie zależą od indywidualnych cech osobniczych każdego mężczyzny.
W męskim typie łysienia za wypadanie włosów odpowiedzialne są męskie hormony płciowe i testosteron przekształcający się pod wpływem enzymu 5-alfa-reduktaza w dihydrotestosteron (nazywany też dwuhydrotestosteronem bądź w skrócie DHT). DHT jest bardzo agresywnym hormonem łączącym się z receptorami androgenowymi w mieszkach włosowych. W wyniku tego zjawiska mieszki włosowe przechodzą w fazę spoczynku, pojawia się wypadanie włosów, a nowe włosy nie rosną, bądź na głowie pojawia się jedynie delikatny meszek. To efekt miniaturyzacji mieszków włosowych, które pod wpływem DHT zmniejszają się i przesuwają ku górnym warstwom skóry. Ponieważ to je osłabia nie są w stanie wytwarzać normalnych, typowych dla danej osoby włosów.
Leczenie łysienia u mężczyzn wymaga przede wszystkim ograniczenia aktywności DHT. Osiąga się to dzięki inhibitorom DHT bądź blokerom enzymu 5-alfa-reduktazy, najczęściej przy pomocy preparatów na łysienie stosowanych miejscowo (takim preparatem jest Revivogen, którego działanie polega na blokowaniu 5-alfa-reduktazy). Najpopularniejszym środkiem wykorzystywanym w leczeniu łysienia męskiego (również łysienia u kobiet) jest minodxidil.
Powodzenie kuracji minoxidilem zależy od momentu rozpoczęcia terapii i stopnia zaawansowania łysienia. Obowiązuje tu jedna podstawowa zasada: im szybciej, tym lepiej i skuteczniej minoxidil zadziała.
Oprócz leczenia miejscowego stosuje się też leczenie ogólnoustrojowe, farmakologiczne. Mężczyznom zaleca się stosowanie finasterydu, silnego leku stosowanego również w leczeniu przerostu gruczołu krokowego (prostaty).

Kobiecy typ łysienia

Przyczyną łysienia u kobiet jest wzmożona aktywność androgenów bądź niedobór estrogenów powodowany m.in. wejściem w okres menopauzy. Ten typ łysienia może się też pojawić w chorobach narządów płciowych u kobiet (np. jajników). W leczeniu łysienia typu kobiecego niezbędna jest współpraca z lekarzem ginekologiem choćby po to, by wykluczyć poważne choroby ginekologiczne.
U kobiet łysienie skupia się na szczycie głowy, zazwyczaj rozpoczyna się dokładnie od środka (charakterystyczny powiększający się, pozbawiony włosów przedziałek).
W leczeniu kobiet nie stosuje się finasterydu, który jest lekiem tylko i wyłącznie dla mężczyzn. Miejscowo natomiast można stosować, i wykorzystuje się, minoxidil, który przynosi podobne efekty jak u panów.
Eliminacja finasterydu nie oznacza, że panie pozbawione są innych możliwości leczenia, wręcz przeciwnie. Medycyna sięga w ich przypadku po leczenie hormonalne, czyli terapie estrogenowe, ewentualnie po leki blokujące aktywność androgenów ( spironolakton, octan cyproterenu) również w połączeniu z dawkami estrogenów.

Czy te typy łysienia można skutecznie wyleczyć?

Niestety nie. Konieczna jest dożywotnia terapia, bo wraz z zakończeniem leczenia gospodarka hormonalna i aktywność głównych sprawców łysienia wraca do stanu sprzed rozpoczęcia kuracji. Poza tym jak dotąd nie wynaleziono leków, które byłyby skuteczne w stu procentach przypadków.
Jedyną metodą leczenia z gwarancją powodzenia jest w tej chwili jedynie leczenie zabiegowe.

Łysienie

Łysienie sprawia wiele problemów z klasyfikacją, bo nie wiemy czy traktować je jako defekt kosmetyczny, jako chorobę, a może objaw innych chorób.

Problem jest złożony tak samo jak złożone są przyczyny łysienia, bo do nadmiernego wypadania włosów dochodzi wskutek bardzo wielu zjawisk w organizmie, z których jedne są bardziej niepokojące, inne zdecydowanie mniej.
Przede wszystkim jednak zdefiniujmy łysienie: łysienie jest nadmiernym wypadaniem włosów i mówimy o nim wtedy, gdy tracimy powyżej 100 włosów dziennie (zazwyczaj znacznie więcej) i wtedy, gdy wypadające włosy nie odrastają.

Poszczególne rodzaje łysienia różnią się między sobą fazami (tym, w jakiej fazie cyklu rozwoju włosa dochodzi do zaburzeń), objawami i przyczynami.

Jakie rodzaje łysienia wyróżniamy?

Patrząc pod kątem cyklu rozwojowego mówimy o łysieniu anagenowym bądź telogenowym.
Łysienie anagenowe polega na tym, że do wypadania włosów dochodzi w fazie ich wzrostu nazywanej fachowo fazą anagenową.
Obserwuje się je głównie w przebiegu terapii ogólnoustrojowych lekami cytostatycznymi i immunosupresyjnymi (stosowanymi między innymi w leczeniu chorób nowotworowych i poważnych chorób autoimmunologicznych). Leki, które powodują łysienie anagenowe zabijają szybko dzielące się komórki – z takich komórek tworzone są włosy, nic więc dziwnego, że wypadają.
Łysienie telogenowe pojawia się w większej ilości przypadków i jego przyczyny są znacznie bardziej zróżnicowane. W tym typie łysienia wypadanie włosów pojawia się w fazie zaniku włosa (pośredniej fazie katagenowej) bądź w fazie spoczynku (faza telogenowa). W rzeczywistości polega ono na skróceniu czasu trwania tych faz co skutkuje szybszym wypadnięciem.
Z uwagi na zmiany zachodzące w mieszkach włosowych łysienie możemy podzielić na bliznowate i androgenowe.
W łysieniu bliznowatym mieszki są nieodwracalnie niszczone – zarastają tkanką blicznowatą czyli tworzą się na nich blizny, podobnie jak na skórze po skaleczeniu. Bliznowacenie mieszków pojawia się w wyniku urazów mechanicznych i w chorobach skóry głowy.
Łysienie androgenowe spowodowane jest miniaturyzacją mieszków. To typ łysienia telogenowego. Pod wpływem męskich hormonów płciowych włosy wypadają, a mieszki stopniowo przesuwają się ku górnym partiom skóry i ulegają miniaturyzacji tj. stają się niezdolne do wytwarzania normalnych włosów a „produkują” jedynie puszek – delikatne słabe włoski. Łysienie androgenowe jest najbardziej rozpowszechnionym typem łysienia, pojawia się zarówno u mężczyzn jak i kobiet.
Szczególnym typem łysienia jest łysienie plackowate – również powszechne, bo występuje u 2% pacjentów poradni dermatologicznych. Jego etiopatogeneza nie została jak dotąd rozpoznana. Współcześnie uważa się, że łysienie to ma podłoże autoimmunologiczne (wynikające z autoagresji organizmu tj. zwrócenia się układu odpornościowego przeciwko własnym, zdrowym tkankom).
Łysienie plackowate ma charakterystyczną ogniskową postać – na głowie pojawiają się łysiejące placki.
Niektórym osobom zdarza się wyłysieć z przyczyn mechanicznych. Co to może oznaczać? Pod wpływem ucisku (kasków, kornetów), naciągania (ścisłe koki, końskie ogony, inne fryzury) lub w efekcie wyrywania (zazwyczaj nieświadomego) wypadają nam włosy. Długotrwałe oddziaływanie takich czynników może prowadzić do uszkodzenia mieszków włosowych.

Kiedy pojawia się łysienie

Kilka sytuacji, w których zagraża nam łysienie już wymieniłam. Pozostałe przypadki poniżej.
Łysienie telogenowe jest często skutkiem przyjmowania leków, zaburzeń hormonalnych w okresie menopauzy bądź po ciąży. Pojawia się też w stanach niedożywienia i w zaburzeniach łaknienia jako efekt osłabienia organizmu.
Łysienie anagenowe rzadko obserwuje się w przebiegu chorób, za to na pewno pojawi się w czasie chemioterapii oraz w wyniku zatruć bizmutem, talem bądź arsenem.
Łysienie bliznowaciejące oprócz urazów mechanicznych skóry głowy jest często skutkiem długo utrzymujących się stanów zapalnych oraz infekcji bakteryjnych i grzybic. Może pojawić się w przebiegu łuszczycy i łojotokowego zapalenia skóry, oraz w przebiegu kiły, półpaśca czy chorób autoimmunologicznych (takich jak toczeń). Mieszkom zagrażają też bardzo odmrożenia i poparzenia.

Jak zdiagnozować i wyleczyć łysienie

Niektórych typów łysienia wyleczyć się nie da – przykładem łysienie bliznowate, w którym potrzebny jest zabieg. W innych przypadkach leczenie jest dosyć skomplikowane i zależy od typu łysienia, przebiegu choroby w wyniku której się pojawiło (i leczenia tejże choroby) oraz od naszych cech osobniczych.
Diagnozę w każdym wypadku powinien postawić lekarz dermatolog czy to na podstawie wywiadu, czy badań i biopsji tkanek skóry głowy. Często konieczna jest też konsultacja z lekarzami innych specjalności – w przypadku łysienia kobiet najprawdopodobniej nie obejdzie się bez badania ginekologicznego.